Vergunning verleend voor gesloten centrum in Jumet

Publié le 21/02/2026 par Getting the Voice Out  - Read this post in English, Français

Dit artikel is in samenwerking met de onafhankelijke media Brussels Dévie geschreven.

Ondanks de recente overwinning met de bouwvergunning die in september werd geblokkeerd, gaat het project voor een gesloten centrum in Jumet (nabij de luchthaven van Charleroi) gewoon door.

 De Waalse minister van Stedenbouw en Ruimtelijke Ordening, François Desquesnes (Les Engagés), heeft onlangs de bouwvergunning verleend, onder bepaalde voorwaarden. De infrastructuur is bedoeld om enkele honderden mensen met een zogenaamd “onregelmatig” verblijf op te vangen, die daar administratief zouden worden vastgehouden met het oog op hun uitzetting uit het Belgische grondgebied. Burgemeester Thomas Dermine (PS) van Charleroi lijkt zich hier niet tegen te verzetten. Charleroi, dat in 2023 tot “antifascistische stad” werd uitgeroepen, verwelkomt een project dat het fascisme belichaamt.

Het project dateert uit 2017, toen het werd voorgesteld door Theo Francken (N-VA), toenmalig staatssecretaris voor Asiel en Migratie. In 2019 werd het dossier echter stopgezet: de toenmalige Waalse minister Carlo Di Antonio (Les Engagés) weigerde de stedenbouwkundige vergunning, met name op basis van de negatieve adviezen van de administratie.

“We zijn zeer verontwaardigd”, reageert Valter Iurlaro van het collectief Ni Jumet, ni ailleurs (dat strijdt tegen het project voor een gesloten centrum in Jumet). “Deze beslissing is onbegrijpelijk. In 2019 weigerde Carlo Di Antonio de vergunning. Vandaag verleent een minister van dezelfde partij die vergunning, ondanks de bedenkingen van de administratie.” Voor de tegenstanders van het project is de strijd nog niet voorbij. Er wordt nu overwogen om een beroep met schorsende werking in te stellen bij de Raad van State.

Gesloten centra: genormaliseerd staatsgeweld

Elk jaar worden duizenden mensen administratief opgesloten in Belgische gesloten centra, met het oog op hun uitzetting naar hun “land van herkomst”. Deze plaatsen belichamen een van de meest gewelddadige kanten van het Belgische migratiebeleid, een diep racistisch beleid. Deze centra passen namelijk in een koloniaal erfgoed en reproduceren een hiërarchie van mobiliteit: mensen uit (voormalige) kolonisatielanden kunnen zich vrij bewegen, terwijl mensen uit (voormalige) gekoloniseerde landen worden belemmerd, gecontroleerd en gereduceerd tot een exploiteerbare arbeidskracht.

De detentieomstandigheden in deze centra worden regelmatig als onmenselijk aangemerkt door de personen die de Belgische staat opsluit. Begin oktober pleegde Mahmoud, een jonge Palestijnse asielzoeker, zelfmoord in het centrum 127bis (nabij Zaventem). Helaas is dit geen op zichzelf staand geval: volgens het collectief Getting the Voice Out vallen er jaarlijks doden in de administratieve detentiecentra in België. Deze sterfgevallen zijn geen ongelukken of uitzonderingen. Ze zijn het directe gevolg van een repressieve staat en het racistische en dodelijke migratiebeleid dat deze voert.

Wanneer extreemrechtse retoriek consensus wordt

In 2019 verklaarde het gemeentebestuur van Charleroi zich echter “fel gekant tegen het project” en bevestigde het “alles in het werk te zullen stellen om dit project, dat door de federale regering wordt gewenst en opgelegd, tegen te houden”. Destijds zat de PS in de federale oppositie.

Eind 2019 trad de partij toe tot de Vivaldi-coalitie in de federale regering.

 Het leven van mensen zonder papieren lijkt weinig gewicht in de schaal te hebben gelegd in het politieke evenwicht. Paul Magnette (PS, destijds burgemeester van Charleroi) heeft zijn beloften niet nagekomen en, erger nog, hij heeft zonder scrupules de woorden, het kader en de leugens van extreemrechts overgenomen in zijn standpunten over het project voor een gesloten centrum in Jumet.

In zijn Stadsproject 2019-2024 riep Charleroi zichzelf echter uit tot “inclusieve stad” en verbond zich ertoe “alle wettelijke middelen aan te wenden om zich te verzetten tegen de bouw van gesloten centra op zijn grondgebied”. In 2024 verklaarde Paul Magnette dan dat hij de uitvoering van de bevelen tot het verlaten van het grondgebied (OQT) voor personen die zogenaamd illegaal verblijven en “criminele handelingen hebben gepleegd”, met name drugshandel en mensenhandel, zou “aanvaarden”. Een verklaring die een gevaarlijke verwarring in stand houdt die in de politiek veel wordt gebruikt: mensen zonder verblijfsvergunning associëren met het woord “criminelen”.

Het idee dat mensen die in gesloten centra worden vastgehouden “criminelen” zijn, is misleidend: het houdt een racistisch beeld in stand dat mensen zonder verblijfsvergunning met gevaar associeert. Maar zij worden door de Belgische staat om één enkele reden in deze centra vastgehouden: omdat zij niet over de “juiste papieren” beschikken. Het is echter de Belgische staat die hun een verblijfsvergunning weigert en de legale migratiemogelijkheden steeds verder beperkt. Door deze mensen als gevaarlijk en bedreigend voor te stellen, kan de staat in de ogen van het publiek een steeds repressiever en gewelddadiger migratiebeleid rechtvaardigen.

Een gesloten centrum is een politiek project van extreemrechts

Politicologen zijn het over het algemeen eens over drie centrale kenmerken van extreemrechts: nationalisme, ongelijkheid en securitarisme, een definitie van Sibylle Gioe, voorzitter van de Ligue des droits humains, en onderzoeker François Debras. Deze drie dimensies vormen de kern van het bestaan en de werking van gesloten centra.

  • Ten eerste nationalisme, omdat ze bepaalde personen op basis van hun nationaliteit van het grondgebied uitsluiten.
  • Ten tweede ongelijkheid, omdat ze een radicaal verschil in behandeling organiseren tussen personen uit de Europese Unie en anderen.
  • Ten slotte securitarisme, dat zich uit in vrijheidsberoving, opsluiting, prikkeldraad, permanente bewaking, enz.

Het grenssysteem maakt het vrije verkeer van goederen, toeristen en expats mogelijk, maar sluit zich abrupt voor migranten die volgens het systeem geen plaats hebben op zijn grondgebied. Het legaliseert zo racisme en gebruikt gesloten centra als instrument voor controle, repressie en uitzetting.

Door dit project voor een gesloten centrum in Jumet te aanvaarden, neemt de stad Charleroi deel aan een racistisch continuüm dat historisch gezien door extreemrechts wordt verdedigd. Door immigratie als een bedreiging voor te stellen en steeds gewelddadigere veiligheidsmaatregelen te legitimeren, speelt het gemeentebestuur (PS en Engagés) dit spel mee.

Het lijkt echter belangrijk om eraan te herinneren dat gesloten centra en de repressie van migratie niet alleen projecten zijn van extreemrechts: het zijn standpunten die door alle politieke partijen in België worden uitgedragen, zowel links als rechts. De standpunten van de PS en Les Engagés over het project voor een gesloten centrum in Jumet zijn daar het bewijs van.

Er bestaat geen menselijke opsluiting

“Opsluiting in een gesloten centrum is alleen denkbaar onder omstandigheden die de menselijke waardigheid volledig respecteren”, stelt Thomas Dermine, de huidige burgemeester van Charleroi.

De zogenaamde linkse partijen zijn verheugd dat zij het verbod op het opsluiten van kinderen in de wet hebben vastgelegd: na talrijke onderhandelingen bereikte de regering-Vivaldi in 2023 een akkoord, waarbij in de wet werd vastgelegd dat een kind niet mag worden opgesloten vanwege zijn verblijfsstatus. Thomas Dermine heeft daar trouwens met enige trots op gewezen. Toch biedt het regeerakkoord Arizona geen garantie voor de lange termijn: het voorziet in een herziening van de wet na twee jaar, wat suggereert dat een wettelijke terugkeer naar het opsluiten van kinderen in de toekomst mogelijk blijft. Bovendien bestaan er nog steeds detentiecentra, die ook kunnen worden gelijkgesteld met detentie van kinderen.

Als het om kinderen gaat, is de verontwaardiging unaniem. Voor anderen wordt opsluiting aanvaardbaar, op voorwaarde dat deze als “humaan” wordt beschouwd. Maar wat betekent humane opsluiting? Is dat überhaupt mogelijk?

Mensen die in gesloten centra worden vastgehouden, vertellen een heel andere realiteit.

“Het wordt hier steeds erger. Honden worden beter behandeld dan mensen. Er zijn geen woorden voor”, getuigt R. vanuit het gesloten centrum in Brugge.

Het collectief Getting the Voice Out laat de stem horen van mensen die in gesloten centra worden vastgehouden. Deze mensen vertellen over de verwoestende gevolgen van opsluiting, die bovendien willekeurig is en zonder datum van vrijlating. De dreiging van een dreigende uitzetting hangt boven hun hoofden. Er is sprake van repressie en fysiek en psychologisch geweld door het personeel van het centrum en de bewakers. De erbarmelijke hygiënische omstandigheden, waaronder talrijke bedwantsenplagen. De smakeloze, ontoereikende maaltijden. En nog zoveel andere gruwelen.

De boodschap van Getting the Voice Out is duidelijk: een gesloten centrum, zelfs met “betere detentieomstandigheden”, is onmenselijk en onaanvaardbaar. Het is de vrijheidsberoving zelf die destructief en dodelijk is. Het is het feit dat de Belgische staat mensen die hij als “ongewenst” beschouwt, arresteert, opsluit en uitzet, dat aan de kaak moet worden gesteld.

Een mobilisatie die voortduurt

Hoewel de vergunning is verleend door het Waals Gewest, is er nog niets beslist. Juridische procedures en de mobilisatie van activisten, verenigingen, vakbonden en burgers blijven essentieel. De CSC Charleroi – Sambre et Meuse, een confederatie van christelijke vakbonden, verzet zich duidelijk tegen het project. 

Lokale collectieven, activisten en betrokken personen weigeren te aanvaarden dat opsluiting een stilzwijgende norm blijft.

Bronnen:

Ce contenu a été publié dans Politique migratoire, avec comme mot(s)-clé(s) , . Vous pouvez le mettre en favoris avec ce permalien.