In 2024 en 2025 hebben we via contacten met gedetineerden een toename kunnen vaststellen van het aantal arrestaties en opsluitingen in de gesloten centra van personen met de Marokkaanse nationaliteit, met het oog op hun uitzetting naar hun zogezegde “land van herkomst”: Marokko.
Een kil overzicht
In 2024 en 2025 werden door België verschillende zogenaamde “collectieve” vluchten, d.w.z. niet-commerciële en privé-vluchten, naar Marokko georganiseerd. Volgens beschikbare informatie zouden er 10 tot 20 personen per vlucht worden uitgezet. Er vonden ook uitzettingen plaats via commerciële vluchten, georganiseerd door de Dienst Vreemdelingenzaken in samenwerking met de luchtvaartmaatschappij Royal Air Maroc.
De Dienst Vreemdelingenzaken verbind deze uitzettingen systematisch aan een criminalisering van mensen zonder wetting verblijf. In een artikel van het European Migration Network staat bijvoorbeeld geschreven:
“Migratie is één van de onderdelen van de overeenkomst [die tot doel heeft de samenwerking tussen België en Marokko te versterken], met maatregelen om de procedures voor de terugkeer van illegale migranten die strafrechtelijk zijn veroordeeld te versoepelen. Volgens de statistieken van de Dienst Vreemdelingenzaken vormden Marokkaanse onderdanen in 2025 de grootste groep migranten die vanuit Belgische gevangenissen werden teruggestuurd.”1
De Dienst Vreemdelingenzaken vermeld trots zijn cijfers betreffende uitzettingen van België naar Marokko, die in verschillende rapporten2 te vinden zijn.
- In 2024: 263 gedwongen uitzettingen naar Marokko vanuit de gesloten centra, 845 vanuit gevangenissen, en 98 terugwijzingen bij aankomst aan de Belgische grens.
- In 2025: 358 gedwongen uitzettingen naar Marokko vanuit de gesloten centra, 873 andere vanuit gevangenissen, en 78 terugwijzingen bij aankomst aan de Belgische grenzen.
Een week geleden vernamen we dat er een nieuwe collectieve vlucht had plaatsgevonden met een tiental personen van Marokkaanse nationaliteit.
Achter cijfers schuilen mensen
Onder deze personen bevinden zich een aantal jongeren, sommigen heel jong, die zijn aangehouden op hun werkplek, in openbare ruimtes of tijdens razzia’s van de federale politie rond stations. Velen leefden op straat of in gekraakte huizen, in grote onzekerheid, nadat ze om persoonlijke redenen hun land waren ontvlucht of hadden verlaten.
En zoals vaak het geval is bij mensen wiens leven getekend is door ballingschap en racisme, zijn velen psychologisch kwetsbaar en hebben ze behoefte aan begeleiding en aangepaste zorg. In plaats daarvan worden deze mensen opgesloten zonder toegang tot zorg, soms maandenlang, om uiteindelijk te worden uitgezet.
Naast de diversiteit aan levensloopbanen en levenservaringen zijn er nog andere mensen die na een strafrechtelijke veroordeling in een gesloten centrum terecht zijn gekomen. Meestal wonen deze mensen al jaren in België: ze hebben hier hun leven opgebouwd, ze hebben een gezin, enkelen ook kinderen. Wat betreft de verbanden tussen gevangenissen en gesloten centra, werd in eerdere publicaties3 de verwevenheid tussen het strafrechtelijk systeem en het “grenssysteem” verduidelijkt (in de zin van racistische en classistische mechanismen van selectie en uitsluiting).
De realiteit van uitzettingen
In 2024 hebben we verschillende getuigenissen verzameld over deze uitzettingen, waarvan sommige met veel geweld werden uitgevoerd4.
Sommige mensen hebben bijvoorbeeld getuigd over de vlucht van 18 juni 2024 AT-833 van Brussel naar Casablanca, die ze als “angstaanjagend” hebben omschreven: er waren in totaal vijf vastgebonden gedetineerden (twee vrouwen en drie mannen), “begeleid” door 28 politieagenten in burger (de “escortes”). Verschillende beschreven geweld (slagen, wurgingen, toediening van stoffen, …).
We weten dat er in 2025 verschillende individuele uitzettingen hebben plaatsgevonden via commerciële vluchten en collectieve vluchten (minstens vijf collectieve vluchten met telkens een tiental personen).
We hebben echter geen getuigenissen van deze uitzettingen kunnen verzamelen, omdat ze zo talrijk zijn en bijna gemeengoed zijn geworden voor de betrokken gedetineerden en hun medegedetineerden.
België-Marokko: recente overeenkomsten tussen beide staten
Dat deze uitzettingen zo frequent zijn geworden, is het gevolg van overeenkomsten tussen België en Marokko.
In april 2024 werd bekendgemaakt: “Een belangrijke delegatie van de federale regering, vergezeld van hoge politieofficieren en hoge ambtenaren, voerden een missie uit in Marokko. De strijd tegen illegale immigratie en het terugkeerbeleid behoren tot de prioritaire kwesties die met de Marokkaanse autoriteiten worden besproken.”5
In oktober 2025 ondertekende minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot een akkoord om de samenwerking tussen België en Marokko te versterken. Het is ook duidelijk dat er achter deze akkoorden economische belangen schuilgaan. Zonder dat dit echt wordt gespecificeerd, lezen we:
“De ontmoeting bracht ook het aanzienlijke economische potentieel van het Belgisch-Marokkaanse partnerschap aan het licht. De twee ministers zijn overeengekomen om de samenwerking te versterken in strategische sectoren zoals energie, infrastructuur, bouw en havenlogistiek. België heeft de toezegging van Marokko om de integratie van Belgische economische actoren in zijn zakelijke ecosysteem te vergemakkelijken, aangemoedigd, terwijl beide landen hun gezamenlijke ambitie hebben benadrukt om nieuwe investerings- en innovatiemogelijkheden te creëren.“6
Wij vragen u dat u mensen die mogelijks betrokken kunnen worden bij deze massale uitzettingen hiervan op de hoogte brengt!
U kunt de Marokkaanse ambassade ook schrijven schrijven om deze overeenkomsten aan te vechten, op het volgende adres: consulatmarocbruxelles@maec.gov.ma
We verzetten ons tegen deze terugkeerovereenkomsten, die gepaard lijken te gaan met duistere economische en politieke transacties.
We verwerpen deze systematische uitzettingen van mensen die alleen maar in vrede en waardigheid willen leven, in het land van hun keuze!
Nee tegen de criminalisering van mensen zonder papieren!
Weg met staten en hun politieke overeenkomsten!
Papieren voor iedereen!
Vrijheid!
1 https://emnbelgium.be/nl/node/4932
2 https://dofi.ibz.be/sites/default/files/2025-04/STAT_Verwijderingen-Eloignements_NL_2017-2024.pdf
https://dofi.ibz.be/sites/default/files/2026-01/STAT_Verwijderingen_Eloignements_NL_2025-11.pdf
https://www.myria.be/nl/publicaties/gebruik-van-uitgebreide-dwangmiddelen-in-het-kader-van-het-terugkeerbeleid
3 https://www.gettingthevoiceout.org/dubbele-straf-of-verbanning-een-methode-van-racisme/
https://www.radiopanik.org/emissions/emissions-speciales/4-de-la-prison-au-centre-ferme-la-double-peine/
4 https://www.gettingthevoiceout.org/nieuwe-collectieve-uitzetting-naar-marocco-op-17-december-2024/
https://www.gettingthevoiceout.org/collectieve-uitzetting-van-mensen-van-marokkaanse-afkomst/
https://www.gettingthevoiceout.org/de-gruwelijke-vlucht-at-833-van-brussel-naar-casablanca/
5 https://emnbelgium.be/nl/node/4445
